We kregen een mailtje van iemand die zijn verjaardagsgeld aan ons wilde schenken. Hij wilde het geld graag geven aan wat wij in Gambia aan het opbouwen zijn en zei dat we ermee mochten doen wat we wilden. Mijn eerste gedachte was: wat mooi. Weer een paar bomen erbij.
Ik belde Ismaila om hem het goede nieuws te vertellen. En tijdens dat gesprek dacht ik ineens: waarom zouden we niet gewoon beginnen met de School Farm Club waar we al zo lang over praten?
“Wat hebben we eigenlijk nodig om te beginnen?” vroeg ik. Ismaila had het plan al in zijn hoofd. Hij wilde starten met een pilot op twee scholen: de school in Kafuta, vlak bij onze boerderij en op de school in Somita, zijn geboorteplaats waar zijn familie nog steeds woont.
Het idee is eigenlijk heel eenvoudig. Bomen planten op het schoolterrein. Bomen voor schaduw op warme dagen, bomen die later fruit geven en vooral: bomen als onderdeel van een leerproject voor kinderen van 12 tot 18 jaar. Maar het gaat om meer dan bomen. Ismaila vertelde me dat juist deze leeftijd belangrijk is. Kinderen beginnen na te denken over wat ze later willen worden. Dan is het belangrijk dat ze ontdekken welke mogelijkheden er zijn.
“Landbouw is business,” zei hij.
En daar zit precies de gedachte achter de School Farm Club. Kinderen leren niet alleen hoe je een boom plant of voedsel verbouwt. Ze ontdekken dat landbouw ook een beroep kan zijn. Dat je boer kunt zijn én ondernemer. Dat je met landbouw een inkomen kunt verdienen, een bedrijf kunt opbouwen en een toekomst kunt creëren.
Dat laatste is belangrijk.
Want we hebben in de afgelopen jaren veel jongeren ontmoet die graag iets willen leren. Maar alleen kennis geven is niet genoeg. Een training is pas het begin. Uiteindelijk moet iemand met die kennis ook daadwerkelijk iets kunnen opbouwen en daarmee een inkomen kunnen verdienen. Dat is ook hoe Ismaila naar de toekomst van jonge mensen in de landbouw kijkt. Niet alleen: hoeveel jongeren hebben we getraind? Maar vooral: hoeveel jongeren hebben dankzij die kennis een kans gekregen om zelf een toekomst op te bouwen?
En misschien begint dat wel gewoon op school. De school is juist een plek waar je landbouw naar de kinderen toe kunt brengen. Waar ze samen kunnen leren, experimenteren en verantwoordelijkheid kunnen nemen.
Ik vroeg Ismaila hoeveel geld hij nodig had om te beginnen. “Met 150 tot 200 euro kan ik starten op de school in Somita.”
En toen kwam het bericht van de schenker. Hij wilde precies €150 geven. Ik was geraakt. Want ineens was daar het moment waarop we konden beginnen. Vol ontroering belde ik Ismaila. Ook hij was ontroerd en dolblij om te kunnen beginnen! We werkten het plan verder uit. De aanplant moest zo spoedig mogelijk starten want in het regenseizoen is de beste periode om bomen te planten. En ook waren we het al snel over één ding eens: als we dit gingen doen, wilden we het vooral samen doen. Niet alleen met mensen uit Nederland die geld geven, maar juist ook met mensen in Gambia. Ismaila vertelde het hoofd van de school over het plan. Die reageerde enthousiast en wilde zijn medewerking verlenen.
Daarna plaatste Ismaila een bericht op Facebook met de vraag of mensen in Gambia bomen beschikbaar wilden stellen voor het project. En toen gebeurde er iets bijzonders.
Vrijwel meteen meldde zich een boer uit Brikama. Hij wilde maar liefst 50 bomen beschikbaar stellen. Daarna kwamen er meer reacties. Mensen die twee bomen wilden geven. Of een paar meer. Wat begon met €150 uit Nederland, groeide binnen korte tijd uit tot een gezamenlijk project waaraan mensen in Gambia ook zelf actief bijdroegen.
De bomen werden verzameld bij verschillende boeren en naar de school gebracht. En afgelopen zondag werden de bomen door vrijwilligers geplant. De kinderen hebben nog vakantie, maar als ze binnenkort terugkomen, beginnen de lessen. We willen de kinderen ook écht verantwoordelijkheid geven voor wat ze planten.
Waarschijnlijk krijgt ieder kind een eigen boom. Een boom waar je voor zorgt. Waar je naar kijkt. Waar je trots op kunt zijn. En na verloop van tijd kunnen we bijvoorbeeld een prijs uitreiken voor het kind van wie de boom het beste is gegroeid of wie het beste erop heeft gepast. Zo wordt een boom meer dan een boom. Het wordt iets van jezelf. Iets waarvoor je verantwoordelijkheid draagt. Iets wat je ziet groeien.
En ondertussen groeien de bomen natuurlijk ook voor de hele school. Ze geven schaduw tijdens warme dagen. De fruitbomen kunnen later voedsel opleveren. En wellicht kunnen de vruchten zelfs helpen voor kinderen die naar school komen zonder geld voor hun lunch.
Maar terwijl we hiermee bezig waren, gebeurde er iets wat voor mij misschien nog wel belangrijker is. We zagen hoe mensen in Gambia zelf opstonden om mee te doen.
Een boer die 50 bomen geeft.
Andere boeren die ook bomen beschikbaar stellen.
Een schoolhoofd dat zegt: ja, dit willen we.
Dorpsgenoten die hun handen in de aarde steken.
Iemand met een drone die het project wil vastleggen.
En Ismaila die al die mensen bij elkaar brengt.
Het voelde als een bijzondere dag.
Niet omdat we ineens een groot bedrag hadden opgehaald. Juist niet. Het bijzondere was dat een klein bedrag vanuit Nederland een beweging op gang bracht waarin mensen in Gambia zelf begonnen mee te bouwen. En misschien is dat wel precies waar we de afgelopen bijna drie jaar naartoe hebben gewerkt.
Onze eigen boerderij opbouwen. Ervaringen delen. Andere mensen helpen om hun ideeën werkelijkheid te maken. Jongeren laten zien dat er mogelijkheden zijn in de landbouw. En steeds opnieuw proberen verbinding te maken tussen mensen hier en mensen daar. Niet alleen geld vanuit Europa naar Afrika. Maar mensen die elkaar vinden. Kennis die wordt gedeeld. Boeren die elkaar helpen. Scholen die meedoen. Kinderen die leren. En mensen die iets bijdragen omdat ze geloven in wat een ander aan het opbouwen is.
Gewoon dat we het samen doen. We do it together!
